Udział własny, amortyzacja i wyłączenia w AC – co obniża wypłatę
Dwie polisy autocasco z podobną ceną mogą po szkodzie dać zupełnie różne pieniądze. Różnica kryje się zwykle w drobnym druku: udziale własnym, amortyzacji części i liście wyłączeń.
Udział własny i franszyza – czym się różnią
Udział własny to część szkody, którą pokrywa sam ubezpieczony. Może być określony kwotowo albo jako procent odszkodowania. Jeśli naprawa kosztuje więcej niż udział własny, ubezpieczyciel wypłaca różnicę. Przy drobnych szkodach może się okazać, że nie dostaniesz nic.
W umowach spotyka się też pojęcie franszyzy:
- franszyza integralna – próg, poniżej którego ubezpieczyciel nie wypłaca nic, ale powyżej niego płaci całość szkody,
- franszyza redukcyjna – kwota odliczana od każdego odszkodowania, czyli w praktyce to samo, co udział własny.
Udział własny często rośnie w określonych sytuacjach, np. gdy szkodę spowoduje młody kierowca niewymieniony w umowie albo gdy dojdzie do kradzieży auta bez wymaganych zabezpieczeń. Wiele firm pozwala też zrezygnować z udziału własnego za dopłatą do składki – opłacalność tej opcji warto policzyć indywidualnie.
Amortyzacja części – potrącenie za wiek auta
Amortyzacja oznacza, że ubezpieczyciel obniża wartość nowych części użytych do naprawy, bo zastępują one części już zużyte. Im starszy samochód, tym większe zwykle potrącenie. Dotyczy to przede wszystkim rozliczeń kosztorysowych, ale bywa stosowane także w innych wariantach.
Na co zwrócić uwagę:
- od którego roku eksploatacji amortyzacja zaczyna działać,
- czy obejmuje wszystkie części, czy np. tylko ogumienie, akumulator i elementy eksploatacyjne,
- czy można ją „wykupić”, czyli zrezygnować z potrąceń za wyższą składkę.
W przypadku starszych aut amortyzacja potrafi wyraźnie obniżyć odszkodowanie, dlatego przy porównywaniu ofert nie wystarczy patrzeć na udział własny.
Typowe wyłączenia odpowiedzialności
Każde OWU zawiera listę sytuacji, w których ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania lub może je ograniczyć. Ich zakres różni się między firmami, ale często pojawiają się te same motywy:
- prowadzenie auta po alkoholu, narkotykach lub bez uprawnień,
- szkody wyrządzone umyślnie przez ubezpieczonego lub osoby mu bliskie,
- brak ważnego badania technicznego, jeśli miał wpływ na powstanie szkody,
- kradzież auta z pozostawionymi w nim kluczykami lub dokumentami,
- udział w wyścigach, rajdach i jazdach testowych,
- naturalne zużycie, awarie mechaniczne i uszkodzenia wynikające z eksploatacji,
- uszkodzenia samych opon, felg lub kołpaków, jeśli nie towarzyszy im inna szkoda.
Kodeks cywilny przewiduje też, że przy szkodzie wyrządzonej wskutek rażącego niedbalstwa odszkodowanie co do zasady się nie należy, chyba że umowa lub OWU stanowią inaczej albo wypłata odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności. Dlatego tak ważne jest, co dokładnie zapisano w OWU.
Inne mechanizmy, które zmniejszają wypłatę
Konsumpcja sumy ubezpieczenia
W części umów każda wypłata pomniejsza sumę ubezpieczenia do końca okresu polisy. Po dużej szkodzie ochrona na resztę roku jest więc niższa, chyba że dokupisz jej uzupełnienie. Niektóre polisy mają zapis o braku konsumpcji – warto go szukać.
Niedoubezpieczenie
Jeżeli suma ubezpieczenia jest niższa niż rzeczywista wartość auta, ubezpieczyciel może wypłacić odszkodowanie proporcjonalnie. Dlatego suma ubezpieczenia powinna odpowiadać wartości rynkowej pojazdu.
Szkoda całkowita
Gdy koszt naprawy przekracza określony w OWU procent wartości samochodu, ubezpieczyciel uznaje szkodę za całkowitą. Wypłaca wtedy wartość auta sprzed szkody pomniejszoną o wartość wraku, a nie koszt naprawy. Wrak pozostaje przy właścicielu, który musi go sprzedać lub zezłomować.
Jak czytać OWU, żeby nie przegapić pułapek
Nie musisz czytać całego dokumentu od deski do deski, ale kilka rozdziałów warto przejrzeć uważnie. Najczęściej są to definicje, wyłączenia odpowiedzialności, ustalanie wysokości odszkodowania oraz obowiązki ubezpieczonego. Pomocna jest też karta produktu, czyli krótki dokument z najważniejszymi informacjami, który ubezpieczyciel musi przekazać przed zawarciem umowy.
Jeśli jakiś zapis jest niezrozumiały, poproś o wyjaśnienie na piśmie. W razie sporu po szkodzie można złożyć reklamację, a gdy to nie pomoże – skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego.
Obowiązki kierowcy po szkodzie
Wypłatę może ograniczyć nie tylko treść umowy, ale też zachowanie po zdarzeniu. OWU zwykle wymagają szybkiego zgłoszenia szkody, zabezpieczenia auta przed dalszymi uszkodzeniami i umożliwienia oględzin przed naprawą. Przy kradzieży trzeba niezwłocznie zawiadomić policję i oddać ubezpieczycielowi komplet kluczyków.
Jeżeli ubezpieczony umyślnie lub z rażącego niedbalstwa nie dopełni tych obowiązków, ubezpieczyciel może zmniejszyć odszkodowanie, gdy miało to wpływ na powstanie szkody lub ustalenie jej rozmiaru. Dlatego warto znać te obowiązki jeszcze przed zdarzeniem.
Lista kontrolna przed zakupem AC
- Jaki jest udział własny i w jakich sytuacjach rośnie?
- Czy stosowana jest amortyzacja i czy można ją wykupić?
- Jakie wyłączenia mogą dotyczyć mojego sposobu korzystania z auta?
- Czy suma ubezpieczenia odpowiada wartości samochodu?
- Czy wypłaty konsumują sumę ubezpieczenia?
- Jakie zabezpieczenia przeciwkradzieżowe są wymagane?
Przeczytaj także: